ဘြဲ႔႔၀တ္စံု ျဖစ္ေပၚလာပံုႏွင္႔႔ သမိုင္းေၾကာင္္း

ဘြဲဲ႕၀တ္စုံ သမိုင္း

ဘြဲဲ႕ႏွင္းသဘင္ က်င္းပျခင္း၊ အခမ္းအနားတြင္ ဝတ္စုံဝတ္ဆင္ျခင္းကို ၁၂ ရာစုႏွင့္ ၁၃ ရာစု ေခတ္ကတည္းက စတင္ခဲ့သည္။ ထို္သို႔ ပြဲတက္ဝတ္စုံ အခမ္းအနားျဖင့္ စီစဥ္က်င္းပျခင္းအား တကၠသိုလ္မ်ားက စတင္လုပ္ေဆာင္ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။

ပညာတတ္မ်ားအျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း ခံၾကရေသာ ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူမ်ားႏွင့္ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ားသည္ တစ္သားတည္း ျဖစ္သည္ဆိုေသာ သေဘာကို ေဖာ္က်ဴးရန္အလို႔ငွာ တူညီဝတ္စုံကို ဝတ္ဆင္ၾကျခင္း ျဖစ္သည္ဟုလည္း သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။

၁၃၂၁ ခုႏွစ္က ကိုိလံဘီယာ တကၠသိုိလ္သည္ ေဒါက္တာဘြဲ႕၊ သာမန္ဘြဲ႕ႏွင့္ လက္မွတ္မ်ားကို ဘြဲ႕ဝတ္စုံ ဝတ္ဆင္ၿပီး တက္ေရာက္ယူမွသာ ထုတ္ေပးရမည္ဟု သတ္မွတ္ထားခဲ့သည္။

၁၄ ရာစုလယ္ ေႏွာင္းပိုိင္းတြင္ အခ်ိဳ႕ေသာ ေကာလိပ္အဆင့္ ေက်ာင္းမ်ားတြင္ ဘြဲ႕ယူအခမ္းအနား၌ ဝတ္ဆင္ေသာ ဝတ္စုံကိုိ ဝတ္႐ုံရွည္္ ဝတ္ဆင္မွုအား ကန္႔သတ္္ တားျမစ္ခဲ့ေၾကာင္းလည္း ေတြ႕ရသည္။

အဂၤလန္မင္းဆက္ အ႒မေျမာက္ ဟင္နရီ လက္ထက္တြင္ ေအာက္စ္ဖိုိ႔ဒ္တကၠသိုိလ္ႏွင့္ ကင္းဘရစ္ခ္် တကၠသိုလ္မ်ားတြင္ ဘြဲ႕ဝတ္စုံကိုိ စံတစ္ခုအေနႏွင့္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ ယင္းစံသတ္မွတ္ခ်က္အရ ေသးေကြးလြန္းသည့္ ဘြဲ႕ဝတ္စုံမ်ား ဝတ္ဆင္ျခင္းကို လက္မခံခဲ့ေပ။

၁၈၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေလာက္တြင္မွ မိမိသင္ယူခဲ့သည့္ ဘာသာရပ္အလိုက္ အေရာင္မ်ားကို ခြဲျခားရန္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္ ထိုိသို႔ အေရာင္ခြဲျခားမွုကို အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုေလာက္သာ က်င့္သုံးခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

ဥေရာပ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားတြင္ ဘြဲ႕ဝတ္စုံႏွွင့္ ပတ္သက္ၿပီး အမ်ိဳးမ်ိဳး သတ္မွတ္သုံးစြဲၾကေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။

ေရွးေခတ္က ဘြဲ႕ဝတ္စုံကဲ့သို႔ေသာ ဝတ္႐ုံမ်ားကိုိ ခရစ္ယာန္္ ဘုန္းေတာ္ႀကီးမ်ားသည္ ေက်ာင္းေတာ္မ်ားတြင္ ဝတ္ဆင္ေလ့ ရွိသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ပညာရွင္မ်ားအေနႏွင့္ တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္မ်ားတြင္ ပညာသင္ယူသူေရာ သင္ၾကားသူပါ ဝတ္ဆင္ၾကသည္။

ယခင္က ေန႔စဥ္ ဝတ္ဆင္ခဲ့ၾကေသာ္လည္း ေနာက္ပိုင္းတြင္ ပညာသင္ႏွစ္ တစ္ႏွွစ္ ကုန္ဆုံးသည့္ အထိမ္းအမွတ္ အခမ္းအနားမ်ားတြင္သာ ဝတ္ဆင္ၾကေတာ့သည္။ ေနာက္ပိုင္းက်မွ ပညာသင္ႏွစ္ အားလုံးၿပီးဆုံးခ်ိန္ ဘြဲ႕လက္မွတ္ယူခ်ိန္၌ ဝတ္ဆင္ရန္ သတ္မွတ္ခဲ့သည္။

ျမန္မာနိုိင္ငံ ပထမဆုံးဘြဲ႕

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ပထမဆုံး ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္ အခမ္းအနားကို ၁၉၂၁ ခုႏွစ္၊ နိုဝင္ဘာလ ၂၈ ရက္ေန႔တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၊ ေရႊတိဂုံဘုရားလမ္းေပၚရွိ ဂ်ဴဗလီေဟာ (ယခု တပ္မေတာ္ျပခန္းေနရာ) တြင္ က်င္းပခဲ့သည္။

ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ဝင္းအတြင္း ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္ခန္းမကို ေဆာက္လုပ္ျခင္း မျပဳရေသးေသာေၾကာင့္ ထိုိစဥ္က မင္းပြဲစိုးပြဲ အခမ္းအနားႀကီးမ်ား က်င္းပရာ ဂ်ဴဗလီေဟာတြင္ လာေရာက္က်င္းပခဲ့ရျခင္း ျဖစ္သည္။

ဘြဲဲ႕ႏွင္းသဘင္ အခမ္းအနားသို႔ ထိုစဥ္က တကၠသိုလ္ အဓိပတိျဖစ္သူ၊ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ဒုတိယဘုရင္ခံ ဆာရက္ ဂ်ီနယ္ကရက္ေဒါက္ ကိုယ္တိုင္ တက္ေရာက္ခဲ့သည္။ အဓိပတိ ဆာရက္ဂ်ီနယ္ ကရက္ေဒါက္ႏွင့္အတူ တကၠသိုလ္ ဆီးနိတ္အဖြဲ႕ဝင္ အားလုံးသည္ သတ္မွတ္ထားသည့္ အေရာင္အေသြးမ်ိဳးစုံျဖင့္ ခ်ဳပ္လုပ္ထားေသာ ဘြဲ႕ဝတ္႐ုံႀကီးမ်ားကို ဝတ္ဆင္ကာ အခမ္းအနားကို တက္ေရာက္ခဲ့ၾကသည္။

ဘြဲ႕ယူမည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ားကလည္း နိုိင္ငံတကာစံအတိုိင္း သတ္မွတ္ထားသည့္ ဘြဲ႕ဝတ္စုံမ်ား၊ အေရာင္လည္ပင္း စြပ္ (Hood) မ်ားကို ဝတ္ဆင္ၿပီး ခမ္းနားစြာ ေနရာယူခဲ့ၾကသည္။ ဝိဇၨာဘြဲ႕ယူမည့္ သူမ်ားသည္ ပန္းႏုေရာင္ ပန္းဖြားမ်ား ပါသည့္ Hood မ်ားႏွင့္ သိပၸံဘြဲ႕ယူမည့္ သူမ်ားသည္ အစိမ္းႏုေရာင္ Hood မ်ားကို ဘြဲ႕ဝတ္စုံ အနက္ေရာင္ေပၚတြင္ လႊမ္းျခဳံကာ ဝတ္ဆင္ထားၾကသည္။

အမ်ိဳးသားမ်ားသည္ ပန္းေရာင္ ေခါင္းေပါင္းမ်ားကို ဘြဲ႕ေဒါက္ခ်ာ ေခါင္းေဆာင္းမ်ားအစား ဝတ္ဆင္သူ ရွိသကဲ့သို႔ အနက္ေရာင္ေဒါက္ခ်ာ ေခါင္းေဆာင္းႏွင့္ နိုင္ငံျခားဝတ္စုံ ဝတ္ကာ တက္ေရာက္သူမ်ားလည္း ရွိၾကသည္။

အခမ္းအနားတြင္ ဘြဲ႕ရပုဂၢိဳလ္ အားလုံးကို အဓိပတိႀကီးက ဘြဲ႕ရပုဂၢိဳလ္မ်ား၏ ကိုယ္က်င့္တရား ႏွင့္အညီ ေန႔စဥ္ က်င့္ႀကံေနထိုင္မည္ေလာ ဟု ေမးခြန္းကို အားလုံးက ရိုေသက်ိဳးႏြံစြာျဖင့္ ေနထိုင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျဖၾကားၿပီးမွ ယူနီဗာစီတီေကာလိပ္ႏွင့္ ဂ်ပ္ဆင္ေကာလိပ္တို႔က ေပးအပ္သည့္ ဘြဲ႕မ်ားကို လက္ခံယူၾကရသည္။

ဘြဲ႕ဝတ္စုံ

သမိုင္းအေထာက္အထားမ်ားအရ ဘြဲ႕ဝတ္စုံမ်ားကို အလယ္ေခတ္ တကၠသိုလ္မ်ားတြင္ ဝတ္ဆင္ခဲ့ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္။ ခရစ္ယာန္ဂိုဏ္း ထိပ္တန္း တာဝန္ယူထားေသာ ပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ မိမိတို႔ အဆင့္အတန္းအလိုက္ ဘြဲ႕ဝတ္႐ုံႀကီးမ်ားကို ဝတ္ဆင္ကာ အခမ္းအနားမ်ား သို႔မဟုတ္ အစည္းအေဝးမ်ားသို႔ တက္ေရာက္ၾကရသည္။

တရားသူႀကီးမ်ားသည္ ေျခက်င္းဝတ္အထိိ ရွည္ေသာ ဝတ္႐ုံႀကီးမ်ားကို ဝတ္ဆင္ကာ တက္ေရာက္ေလ့ ရွိသည္။ ယခင္ အလယ္ေခတ္ အခမ္းအနား၊ အစည္းအေဝးမ်ား၊ တရားစီရင္ေရးမ်ား က်င္းပသည့္ ခန္းမေနရာသည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ေအးစက္ၿပီး ေလတိုက္သည့္ ေနရာမ်ား ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ဝတ္႐ုံႀကီးမ်ား ဝတ္ဆင္ခဲ့ရာမွ အစဥ္အလာအျဖစ္ ဝတ္႐ုံမ်ားကို ဝတ္ဆင္ခဲ့ၾကဟန္ တူပါသည္။

ဘြဲ႕ဦးထုပ္

ဘြဲ႕ဦးထုပ္ကိုိ ၁၅ ရာစုႏွစ္ ေလာက္ကတည္းက ပညာတတ္ အထိိမ္းအမွတ္အေနႏွင့္ ေဆာင္းခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ သမိုင္းအေထာက္အထားမ်ားအရ ဘြဲ႕ဦးထုပ္ကို ပါေမာကၡမ်ားသာ ေဆာင္းရန္ သတ္မွတ္ခဲ့ေၾကာင္းလည္း ေတြ႕ရသည္။ ေနာက္ပိုင္းတြင္မွ ပန္းဖြားမ်ား၊ အေရာင္မ်ားေျပာင္းကာ ခမ္းနားေစရန္ စီစဥ္ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။

ဘြဲ႕ဦးထုပ္၏ မူလအဓိိပၸာယ္မွာ

ေဒါက္တာ ဘြဲ႕အတြက္္ ရည္စူးကာ စီစဥ္ခဲ့ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ ျပင္သစ္သမိုိင္းပညာရွင္ ဂ်က္ကက္လီေဂါ့ဖ္က ေဒါက္တာဘြဲ႕ စာေမးပြဲအတြက္ အေသးစိတ္ ျပင္ဆင္ထားပုံကို သူ၏ Intellectuals in Medieval Times စာအုပ္တြင္ ေအာက္ပါအတိုင္း ေရးသားထားသည္။

စာေမးပြဲ ေအာင္ျမင္သည့္ ေက်ာင္းသားတစ္ဦးသည္ လက္မွတ္ရ ပညာတတ္တစ္ဦး ျဖစ္သြားသည္။ သူသည္ ေဒါက္တာ သို႔မဟုတ္ ပါရဂူဘြဲ႕ကို သူသင္ၾကားခဲ့သည့္ ဘာသာရပ္အတြက္ ကၽြမ္းက်င္သူအျဖစ္ သတ္မွတ္ျခင္း ခံရေသာ္လည္း မာစတာဆိုသည့္ အမွန္တကယ္ ကၽြမ္းက်င္မွု ရွိမရွိကို ျပည္သူ႔ထံဆင္းကာ အစစ္ေဆးခံရမည္ ျဖစ္သည္။

သို႔ျဖစ္ရာ သူ႔ကိုိ ခမ္းနားထည္ဝါသည့္ ဘုရားေက်ာင္းႀကီး တစ္ေက်ာင္းသို႔ ေခၚေဆာင္ျခင္း ခံရမည္။ ထိုေက်ာင္းတြင္ သူသည္ မိန္႔ခြန္းမ်ား ေျပာၾကားရမည္။ သူေျပာၾကားမည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားသည္ သူတတ္ကၽြမ္း ေလ့လာထားသည့္ ပညာရပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ အေၾကာင္းအရာမ်ားသာ ျဖစ္သည္။

ထိုိအခ်ိိန္တြင္ နားေထာင္ေနသည့္ ပရိသတ္ထဲက ေက်ာင္းသားမ်ားသည္ သူ႔ကို သိလိုသမၽွ ထေမးမည္။ ေဆြးေႏြးမွုမ်ား ျပဳလုပ္မည္။ သူက ထိုသူတို႔၏ အေမးမ်ားကို ခ်က္က်လက္က် ျပန္လည္ေျဖဆို ရွင္းလင္းျပရန္ လိုသည္။ ထိုသို႔ ေအာင္ျမင္စြာ ေျဖဆိုရွင္းလင္းနိုင္ၿပီ ဆိုလၽွင္ တကၠသိုလ္က သူ႔ကို မာစတာဘြဲ႕ ႏွင္းအပ္မည္ ျဖစ္သည္။

ဘြဲ႕အပ္ႏွင္းရာတြင္ သူ႔ကို ပါေမာကၡ ထိုိင္သည့္ ကုလားထိုင္တြင္ ထိုင္ေစၿပီး ေရႊလက္စြပ္တစ္ကြင္း၊ စာအုပ္တစ္အုပ္ႏွင့္ ေခါင္းေဆာင္းရန္ ေဒါက္ခ်ာ ဦးထုပ္ကို ေပးအပ္ခ်ီးျမႇင့္ေလ့ ရွိသည္ ဆိုသည္မွာ ေရွးေခတ္ မာစတာဘြဲ႕ယူသည့္ သူတစ္ဦး၏ အခမ္းအနား ျဖစ္သည္။

၁၉၅၉ ခုႏွစ္က အေမရိကန္ဘြဲ႕ဝတ္စုံ ဝတ္ဆင္မွုႏွင့္ အခမ္းအနားက်င္းပေရး ေကာ္မတီက ဘြဲ႕ယူစဥ္ ဘြဲ႕ဝတ္စုံ ဝတ္ဆင္မွုကို ေအာက္ပါအတိုင္း သတ္မွတ္ခဲ့သည္။

ဘြဲ႕အခမ္းအနား က်င္းပစဥ္ႏွင့္ ဘြဲ႕လက္မွတ္ ေပးအပ္စဥ္တြင္ ဘြဲ႕ဦးထုပ္ကို ေတာက္ေလၽွာက္ ဝတ္ဆင္ထားရမည္။ ဘြဲ႕ယူသူမ်ားသည္ ဆုေတာင္းသည့္အခါ သို႔မဟုတ္ နိုင္ငံေတာ္သီခ်င္း တီးမွုတ္ေနစဥ္ အခါတြင္သာ ဦးထုပ္ကို ခၽြတ္ခြင့္ရွိသည္။ နိုင္ငံေတာ္သီခ်င္း သို႔မဟုတ္ ဆုေတာင္းမွု ၿပီးဆုံးလၽွင္ ဦးထုပ္ကို ျပန္ေဆာင္းရမည္။

ပန္းဖြားကို မည္သည့္ဘက္သို႔ိ ခ်မည္ဟု သတ္မွတ္ထားျခင္း မရွိ။ ကိုယ့္ေက်ာင္းႏွင့္ ကိုယ့္ပုံစံအတိုင္းသာ ျဖစ္သည္။ ဘယ္ထားသည္ ျဖစ္ေစ၊ ညာထားသည္ ျဖစ္ေစ သတ္မွတ္ထားသည့္ အတိုင္းသာ ျဖစ္သည္။

အထက္ပါအခ်က္မ်ားကို ၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္္ ဘြဲ႕ဝတ္စုံမ်ားကို အျမတ္တနိုး သတ္မွတ္ဝတ္ဆင္ေၾကာင္း ထင္ရွားလွသည္။

ဘြဲ႕အပ္ႏွင္းျခင္း ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္ အခမ္းအနားျဖင့္သာ ရရွိိေသာ ဘြဲ႕မ်ားကို အပ္ႏွင္းခ်ီးျမႇင့္ေလ့ ရွိသည္။ ဘြဲ႕ယူမည့္ ေက်ာင္းသား ေက်ာင္းသူမ်ားသည္ သတ္မွတ္ထားသည့္ ပညာရပ္မ်ားကို သင္ယူၿပီးေျမာက္ေၾကာင္း အစစ္ေဆးခံယူၿပီး ျဖစ္ရမည္။ ဘြဲ႕မယူမီ ဘြဲ႕ယူမည့္ သူသည္ သတ္မွတ္ထားသည့္ အတန္း သို႔မဟုတ္ စာသင္ႏွစ္ကို ေအာင္ျမင္ၿပီးသူ ျဖစ္ရသည္။

ထိုိသို႔ သတ္မွတ္အရည္ အခ်င္းမ်ားႏွင့္ ျပည့္စုံသူမ်ားကို ဘြဲ႕မ်ား အပ္ႏွင္းခ်ီးျမႇင့္ေသာပြဲကို ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္ အခမ္းအနားေန႔ (Graduation Day) အျဖစ္ သတ္မွတ္ကာ အပ္ႏွင္းခ်ီးျမႇင့္ေလ့ ရွိသည္။

ဘြဲ႕အပ္ႏွင္းခ်ီးျမႇင့္ျခင္းကို တကၠသိုလ္ႏွင့္ ေကာလိိပ္မ်ားတြင္ က်င္းပျပဳလုပ္ေလ့ ရွိသည္။ တကၠသိုလ္ အဓိပတိ သို႔မဟုတ္ ေက်ာင္းအႀကီးအကဲမ်ားက ဘြဲ႕လက္မွတ္မ်ားကို ေပးအပ္ခ်ီးျမႇင့္ေလ့ ရွိသည္။ ဘြဲ႕လက္မွတ္ မွတ္ေပးရာတြင္ အဓိပတိသည္ တစ္ဦးခ်င္းအား ေပးသကဲ့သို႔ အုပ္စုလိုက္၊ အဖြဲ႕လိုက္ ေပးအပ္ခ်ီးျမႇင့္ျခင္းမ်ားလည္း ရွိတတ္သည္။

အုပ္စုလိုက္ ခ်ီးျမႇင့္သည့္ ဘြဲ႕လက္မွတ္မ်ားကို မိမိိတို႔ သက္ဆိုင္ရာ ေက်ာင္းမ်ားေရာက္မွ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးမ်ားက သီးျခားျပန္ေပး အပ္ျခင္းမ်ားလည္း ရွိတတ္သည္။ နိုင္ငံတကာတြင္ မိမိတို႔ေက်ာင္းအလိုက္ ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္ အခမ္းအနားမ်ား က်င္းပၿပီးခ်ိန္တြင္ ဘြဲ႕ႏွင္းသဘင္ အထိမ္းအမွတ္ ပါတီပြဲမ်ားလည္း က်င္းပေလ့ရွိသည္။

အယ္ဒီတာတစ္ဦး(The Voice Weekly)